Badania nad emigracją mają w Polsce stosunkowo długą tradycję, bo też i zjawisko e/migracyjności co najmniej od XIX w. dla polskiej polityki, nauk społecznych, literatury, słowem – szeroko pojętej kultury, miało znaczenie istotne, wcale nie marginalne czy też epizodyczne. Należy podkreślić jednak i to, że dopiero od końca lat 80. XX w. badania mogły być prowadzone swobodnie i poza cenzurą. Ostanie lata w odniesieniu do tej sfery zagadnień są najbardziej korzystne co najmniej z dwu powodów: wiele archiwów, zbiorów rozproszonych, kolekcji autorskich bądź wróciło do kraju i dopełniają krajowe instytucje archiwalne, bądź pozostają poza Polską w instytucjach polonijnych i emigracyjnych, ale dostęp do nich jest dzisiaj obiektywnie łatwiejszy. W białostockich zasobach bibliotecznych i archiwalnych nie ma materiału badawczego dla projektowanej pracowni, co nie umniejsza sensu jej powstania. Nasza praca oparłaby się przede wszystkim na:

Archiwum Emigracji w Toruniu, Archiwum Radia Wolna Europa/Archiwum Akt Nowych, Archiwum działaczy emigracyjnych w Ossolineum, Biblioteka UW (zbiory specjalne, kolekcje osobowe), zbiory emigracyjne w Bibliotece Uniwersytetu Rzeszowskiego, poza Polską – Biblioteka w Rapperswilu, w Londynie (z instytucjami – Studium Polski Podziemnej, Muzeum im. gen. Sikorskiego), Turynie, Rzymie, Mediolanie, PIN w Nowym Jorku, kolekcjami autorskimi zdeponowanymi przy uniwersytetach w USA, przechowywanymi w zbiorach prywatnych, na kontaktach i związkach nie tylko z instytucjami, ale środowiskiem badaczy emigracji w kraju, jak i zagranicą.

W związku z tym planuję jako ew. kierująca Pracownią złożenie w pierwszej kolejności wniosku o grant badawczy obejmujący edycją z komentarzem krytycznym źródeł archiwalnych oraz kontynuowanie cyklu konferencji „Paryż-Londyn-Monachium-Nowy Jork. Powrześniowa Emigracja Niepodległościowa na mapie kultury nie tylko polskiej”, także sympozjów cyklicznych, wycinkowych, przycznkarskich.

Założenie serii wydawniczej z sygnaturą Pracowni Badań Emigracji (także w wariancie cyfrowym).


Przedmiot badań interdyscyplinarnych Zespołu obejmuje m.in.:

 po 1/ edycję źródeł z komentarzem krytycznych (epistolografia), transkrypcję materiału audialnego Wolnej Europy, debit materiału publicystycznego rozproszonego po wielu tytułach;

Po 2/ zapoznanie twórczości autorów zapomnianych (wypełnianie luk tematycznych, problemowych, historycznych, estetycznych), badania cząstkowe, przyczynkarskie służące nowopowstającym monografiom autorów, na których ciążył przez cały okres PRL-u cenzuralny zapis;

Po 3/ powstanie pionierskich monografii autorskich oraz instytucjonalnych

Po 4/ uwzględnienie związków kultury emigracyjnej z krajem i jej wpływu na kraj

Po 5/ przebadanie m.in. fenomenu formacji intelektualnej poza krajem, postaw ideowych i politycznych, emigracyjności (zwłaszcza doświadczenia egzulu) w kontekście emancypacyjnym i formotwórczym.


Członkowie Zespołu

Dr hab. prof. UwB Violetta Wejs-Milewska (kierownik)

Dr hab. Anna Janicka IFP

Dr Anna Nosek (IFP)

Dr Ewa Rogalewska (IPN/O Białystok)

Dr hab. Barbara Czarnecka (współpraca z UJ)

Mgr Sylwia Szarejko (WF UwB)

Mgr Agata Stecewicz (WF UwB)

Mgr Urszula Trochimowicz (WF UwB)

Mgr Wojciech Cymbalisty (WF UwB)