O Zakładzie

    Idea heurezy i wynikające z niej nastawienie na rozumienie i wieloaspektową interpretację stanowi podstawę intencjonalną (badawczą) Zakładu Filologicznych Badań Interdyscyplinarnych. Wynika ona z naturalnego połączenia dotychczasowych kompetencji badawczych pracujących w Zespole osób, z ich wieloletniej pracy naukowej i dydaktycznej, a jest to: praktykowana praca u źródła - research informacyjny, edycje autografów, interpretacje kontekstualne, preferowane praktyki i redukcje interpretacyjne (głównie psychospołeczna, światopoglądowa, ideowa, historiozoficzna). Dlatego też interdyscyplinarność w odniesieniu do instrumentarium badawczego traktowana jest przez nas jako polimetoda opierająca się na różnokierunkowości, wieloaspektowości czy wielostronności oglądu problemów humanistyki (kultury, literatury, mediów, informacji), a jej celem staje się uchwycenie holistycznego, możliwie pełnego wymiaru poddanych analizie  problemów humanistyki.

Nie chodzi nam zatem o katalog różnic czy odmienności, ale – zgodnie z koncepcją humanistyki tradycyjnej - o hierarchie i sens zjawisk literackich, kulturalnych czy medialnych. Wychodzenie poza podziały poszczególnych dyscyplin, czy mikro-dyscyplin, konstruowanie rzeczywistości kulturowej z uwzględnieniem wielu perspektyw i punktów widzenia, uwzględnianie kontekstualności (np. kognitywności) – to zasadnicze nasze nastawienie w duchu „nowej” – „starej” humanistyki. Równie ważny staje się w tym kontekście pewien określony rodzaj założenia intelektualnego, które kształtuje rzetelne, możliwie najpełniejsze i nieuprzedzone dążenie poznawcze.


* * *


Filozofia działania Zakładu opiera się zatem będzie o szerokie rozumienie interdyscyplinarności:

  - jako efektu pracy zespołowej, złożonej z przedstawicieli reprezentujących nie tylko (nie tyle) obszary pokrewne oraz zakresy, ile różne dziedziny i dyscypliny wiedzy (np. w ramach Zakładu i Pracowni animujących szczegółowe wątki badawcze – Zespół Badań Literatury Emigracyjnej, Zespół Informacji Naukowej i Humanistyki Cyfrowej, Zespół Badań nad Ruchami Emancypacyjnymi i Literaturą Kobiecą, Zespół Badań nad Literaturą Dziecięcą, Młodzieżową i Czytelnictwem); poza Zakładem - współpraca z innymi pracowniami (np. z Zespołem Kognitywistyki, Pracownią Literatury dla Dzieci i Młodzieży UP w Krakowie), z jednostkami spoza macierzystego Uniwersytetu - zwłaszcza z UJ, URZ, KUL, UŚ, UW, UMK, Muzeum Literatury, Ossolineum, Biblioteką Polską w Londynie, Muzeum gen. Sikorskiego, Polskim Instytutem Naukowym w Nowym Jorku, Biblioteką Uniwersytecką w Turynie i z Ogniskiem Polskim w Turynie, Biblioteką Litewską Akademii Nauk im. Wróblewskich  w Wilnie, Książnicą Podlaską im. Łukasza Górnickiego, Katedrą Polonistyki Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki w Kijowie.

- jako efektu dopasowania badań do celów, jakie projektujemy;  interdyscyplinarność  to przekraczanie granic między dyscyplinami (ale nie unieważnianie ich), to swoisty sposób oglądu problemów i formułowania zagadnień, które - w perspektywie teorii o redukcjonistycznym nastawieniu - nie byłyby nawet zauważone, lub ich znaczenie zostałoby docenione jedynie cząstkowo, wycinkowo, przyczynkarsko.

Pracownicy jednostki z jednej strony specjalizują się w zakresie historii literatury (zwłaszcza XIX i XX w., w tym - w zakresie literatury dla dzieci i młodzieży) oraz teorii literackich i metodologii, z drugiej zaś – w swoim dorobku mają prace o charakterze archiwalnym, źródłowym, edytorskim, dokumentacyjnym, bibliologicznym, a także z zakresu heurystyki informacyjnej, technologii informacyjnej i czytelnictwa.

 

* * *

Obszary badań Zakładu Filologicznych Badań Interdyscyplinarnych

  1. Antropologia literatury (analiza czynnika podmiotowego w działalności kulturalnej)
  2. Badania nad literaturą kobiecą
  3. Dzieje polskich ruchów emancypacyjnych
  4. Inteligencja polska (wiek XIX- wiek XX); narodziny nowoczesnej świadomości
  5. Prasa, radio, humanistyka cyfrowa w kontekście przemian cywilizacyjnych
  6. Kultura emigracji niepodległościowej po 1939 r. - badania archiwalne, aktywność edytorska
  7. Metodologie literackie
  8. Nauka o literaturze
  9. Historia literatury dziecięcej i młodzieżowej
  10. Czytelnictwo, bibliotekarstwo, biblioterapia
  11. Twórczość dla dzieci i młodzieży na pograniczu
  12. Historia książki, prasy, bibliotek i instytucji wydawniczych w kontekście przemian cywilizacyjnych
  13. Komunikacja naukowa. Badania ilościowe i jakościowe piśmiennictwa cyfrowego
  14. Użytkownicy informacji oraz zachowania i kompetencje informacyjne.